Europese minister willen via een 'overtuigend narratief' maatschappelijk draagvlak voor een EU-brede bewaarplicht creëren. Dat stelt minister Van Weel van Justitie en Veiligheid in een verslag van de JBZ-Raad die onlangs plaatsvond. De JBZ-raad bestaat uit de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van de EU-lidstaten die een aantal keren per jaar vergaderen. Eén van de onderwerpen die onlangs op de agenda stond was een Europese bewaarplicht.

Elf jaar geleden werd de richtlijn dataretentie, waardoor de telecomgegevens van burgers voor maanden of jaren mochten worden opgeslagen, door het Europese Hof van Justitie ongeldig verklaard. Vorig jaar kwam de Europese Commissie met een nieuwe veiligheidsstrategie. Als onderdeel van de strategie wordt er onderzoek gedaan naar het invoeren van een Europabrede bewaarplicht.

Het plan voor een nieuwe bewaarplicht werd mede geadviseerd door de High-Level Group (HLG) 'Going Dark', die de Europese Commissie oprichtte. Deze groep bestaat uit afgevaardigden van nationale opsporingsdiensten met als doel het bespreken van 'toegang tot data voor effectieve rechtshandhaving'. De adviesgroep publiceerde eerder een rapport waarin werd gesteld dat opsporingsdiensten toegang tot versleutelde data moeten kunnen krijgen. Zo werd gepleit voor het invoeren van encryptie-backdoors en een nieuwe Europese bewaarplicht.

Vorig jaar haalden meer dan vijftig burgerrechtenbewegingen, privacyorganisaties en techbedrijven in een open brief hard uit naar de HLG-groep en de adviezen die het gaf. "Gezien het overkoepelende doel van de HLG om de opsporingsdiensten de breedst mogelijke toegang tot persoonlijke gegevens te geven, zien we fundamentele risico's van massasurveillance, alsmede aanzienlijke beveiligings- en privacyrisico's als deze aanbevelingen als basis voor toekomstig EU-beleid en wetgeving zouden worden gebruikt", waarschuwden de organisaties.

Voorstanders
Net als het vorige kabinet is ook het huidige kabinet voorstander van een Europese bewaarplicht. Nederland is niet de enige die een EU-brede bewaarplicht steunt. "Een overgrote meerderheid van de lidstaten, evenals de EU-agentschappen, steunden minimumharmonisatie om de huidige fragmentatie te beëindigen en verwelkomden daarom een Commissievoorstel om tot minimumharmonisatie te komen", aldus Van Weel in een verslag van de JBZ Raad.

Tijdens het overleg werd volgens de minister ook aandacht gevraagd voor het behoud van encryptie, het voorkomen van lastenverzwaring voor technologiebedrijven en de bescherming van fundamentele rechten. De aanwezige minister bespraken ook het creëren van maatschappelijk draagvlak voor een bewaarplicht, aldus Van Weel: "Voor maatschappelijk draagvlak werd een overtuigend narratief op basis van concrete casuïstiek noodzakelijk geacht. Er werd opgeroepen hierbij rechtshandhavingsinstanties, slachtofferorganisaties en nationale en Europese parlementariërs te betrekken."